Inclusie: ieder kind verdient een plekje

De zomervakantie is voorbij en het nieuwe schooljaar is weer begonnen. Nieuwe schooltassen, nieuwe schriften, misschien een nieuwe juf of meester. Sommige kinderen beginnen in een nieuwe klas, terwijl anderen voor het eerst naar school gaan. Voor veel kinderen is het een spannende tijd.

Want naar school gaan draait niet alleen om leren lezen, rekenen en schrijven. Het gaat ook over iets wat minstens zo belangrijk is: erbij horen.

Een plekje vinden in de klas

Voor sommige kinderen gaat het vinden van een plekje in de klas bijna vanzelf. Ze maken makkelijk contact, sluiten aan bij een groepje en voelen zich snel thuis. Maar dat geldt niet voor ieder kind.

Sommige kinderen zijn wat stiller. Andere kinderen hebben moeite met sociale situaties. Misschien leert een kind op een andere manier, heeft het extra ondersteuning nodig of reageert het soms anders dan andere kinderen. En soms is een kind gewoon nieuw.

Hoe dan ook: ieder kind komt de klas binnen met zijn eigen verhaal, karakter, talenten en uitdagingen. En juist daarom is inclusie zo belangrijk.

Maar wat is inclusie eigenlijk?

Inclusie betekent voor mij niet dat iedereen hetzelfde moet zijn. Juist niet. Het betekent dat verschillen er mogen zijn. Dat je niet eerst hoeft te veranderen om erbij te mogen horen.

Dat een kind niet buiten de groep hoeft te staan omdat het iets anders doet, anders leert, meer tijd nodig heeft of soms extra ondersteuning krijgt.

Inclusie betekent: je mag zijn wie je bent én je hoort erbij.

Niet ondanks je verschillen, maar gewoon mét alles wat jou jou maakt.

Een fijne klas maken we samen

Als ouders denken we misschien al snel dat de sfeer in de klas vooral de verantwoordelijkheid is van school of de leerkracht. Natuurlijk speelt een leerkracht hierin een belangrijke rol. Maar ook wij als ouders kunnen iets meegeven aan onze kinderen.

Want kinderen nemen onze woorden, reacties en houding mee naar school.

Hoe praten wij thuis over andere kinderen? Wat zeggen we wanneer iemand anders iets doet dan wij gewend zijn? Leren we onze kinderen om direct te oordelen? Of leren we ze om nieuwsgierig te zijn?

We hoeven onze kinderen niet te vertellen dat ze met iedereen beste vrienden moeten zijn. Dat is ook niet realistisch. Maar we kunnen ze wel leren dat je iemand niet buiten hoeft te sluiten omdat diegene anders is.

Je hoeft niet iedereen even leuk te vinden om iemand wel met respect te behandelen.

Wat kunnen wij onze kinderen meegeven?

Misschien kunnen we onze kinderen dit schooljaar een paar belangrijke dingen meegeven.

Kijk eens om je heen

Zie je iemand alleen staan op het schoolplein? Misschien kun je vragen: “Kom je erbij?”

Voor het ene kind is dat misschien een klein gebaar. Voor een ander kind kan het betekenen dat het zich die dag eindelijk niet alleen voelt.

Iedereen hoeft niet hetzelfde te zijn

Niet iedereen leert even snel. Niet iedereen vindt dezelfde dingen leuk en niet iedereen reageert hetzelfde.

Sommige kinderen zijn druk, andere juist rustig. Sommige kinderen praten makkelijk, terwijl anderen eerst even moeten wennen. Verschillen maken een groep niet minder. Ze maken een groep juist bijzonder.

Oordeel niet te snel

Kinderen zien soms gedrag dat ze niet begrijpen. “Waarom doet hij zo?” of “Waarom krijgt zij extra hulp?”

Dat zijn vragen die mogen bestaan. In plaats van een kind af te kappen, kunnen we het gesprek aangaan. Want als we uitleggen dat iedereen andere dingen makkelijk of moeilijk vindt, leren kinderen om verder te kijken dan alleen wat ze aan de buitenkant zien.

Je hoeft geen beste vrienden te zijn om aardig te zijn

Dit vind ik misschien wel één van de belangrijkste dingen. Je hoeft niet met iedereen te spelen. Je hoeft niet iedereen als beste vriend te hebben. Maar je kunt wel vriendelijk zijn.

Je kunt iemand groeten, ruimte maken en iemand laten meedoen. Je kunt voorkomen dat iemand bewust wordt buitengesloten. Dat zijn kleine dingen die een groot verschil kunnen maken.

Wat als jouw eigen kind moeite heeft om erbij te horen?

Soms lezen we dit soort woorden en denken we vooral aan de kinderen die een ander kunnen helpen. Maar misschien is jouw kind juist degene die moeite heeft om zijn of haar plekje te vinden.

Misschien komt je kind regelmatig alleen thuis. Misschien zegt het dat niemand met hem of haar wil spelen. Of misschien merk je dat je kind zich anders voelt dan de rest.

Ook dan is het belangrijk om te onthouden: er is niets mis met jouw kind omdat het niet vanzelf ergens bij past.

Niet ieder kind vindt gemakkelijk aansluiting. Niet ieder kind voelt zich direct veilig in een groep. En sommige kinderen hebben simpelweg wat meer tijd, ondersteuning of hulp nodig om hun plekje te vinden.

Blijf hierover in gesprek met je kind. Luister zonder meteen een oplossing te willen geven. Vraag bijvoorbeeld: “Met wie voelde jij je vandaag fijn?”, “Wanneer was het lastig?” of “Wat zou jou kunnen helpen?”

En neem het gevoel van je kind serieus. Want gehoord worden is vaak de eerste stap naar je weer gezien voelen.

Inclusie begint soms met iets heel kleins

We kunnen niet alle problemen in een klas oplossen. We kunnen niet voorkomen dat kinderen soms botsen, ruzie maken of elkaar niet begrijpen.

Maar we kunnen wel iets meegeven aan onze eigen kinderen: een houding, een boodschap en het besef dat iedereen erbij hoort.

Misschien begint inclusie niet met een groot plan. Misschien begint het gewoon thuis. Aan de ontbijttafel. Wanneer je kind vertelt over dat ene nieuwe meisje in de klas. Of over een jongetje dat altijd alleen speelt.

Dan kunnen wij het verschil maken in hoe we reageren. Niet door te zeggen wie er wel of niet bij hoort, maar door onze kinderen te leren om eens om zich heen te kijken. Om ruimte te maken. Om nieuwsgierig te zijn.

En om te beseffen dat een klas pas echt een fijne plek wordt wanneer ieder kind voelt:

Hier mag ik zijn.
Hier hoef ik niet precies hetzelfde te zijn als de rest.
Hier hoor ik erbij.

Want uiteindelijk is dat wat we ieder kind gunnen. Niet alleen een plek in de klas, maar een plek waar het zich gezien, welkom en geaccepteerd voelt.

Want ieder kind verdient een plek waar het gewoon zichzelf mag zijn.

De Kindercoach in Waterland