Overprikkeling bij kinderen: hoe je het herkent én helpt voorkomen

Overprikkeling bij kinderen: hoe je het herkent én helpt voorkomen

Is je kind na een schooldag ineens ontzettend boos om 'niets'? Of slaat de sfeer na een gezellig kinderfeestje vanuit het niets om in een flinke huilbui? Grote kans dat er geen sprake is van 'dwars gedrag', maar dat het emmertje van je kind simpelweg is overgelopen. Overprikkeling komt ontzettend vaak voor bij kinderen, maar wordt lang niet altijd als zodanig herkend.

Als kindercoach zie ik hoe intens de wereld kan binnenkomen bij kinderen. In deze blog lees je wat overprikkeling precies is, hoe je het herkent en wat jij als ouder kunt doen om de rust in huis terug te brengen.

Wat is overprikkeling precies?

Gedurende de dag krijgt een kind duizenden signalen binnen. Denk aan geluiden in de klas, felle lichten, bewegingen, kriebelende kledinglabels, maar ook emoties van anderen of spanning voor een toets.

Normaal gesproken verwerken de hersenen al deze informatie op de achtergrond. Bij overprikkeling komen er meer prikkels binnen dan het brein op dat moment kan verwerken. Het zenuwstelsel raakt overbelast en schiet in de 'overlevingsstand': vechten, vluchten of bevriezen.

Hoe herken je een overprikkeld kind?

Overprikkeling ziet er bij elk kind anders uit. Het uit zich vaak op twee manieren:

 * Actieve overprikkeling (Vechten): Je kind wordt opvallend druk, snel boos, opstandig of krijgt een hevige driftbui. Het lijkt alsof het nergens meer naar wil luisteren.

 * Passieve overprikkeling (Vluchten/Bevriezen): Je kind trekt zich helemaal terug, wordt heel stil, reageert traag of begint om het minste of geringste te huilen. Ook lichamelijke klachten zoals buikpijn of hoofdpijn komen vaak voor.

4 Praktische tips om je kind te helpen ontprikkelen

Als het emmertje eenmaal overloopt, heeft praten of corrigeren op dat moment weinig zin. Het brein staat immers op 'alarm'. Deze stappen helpen wel:

 * Bied een veilige 'landingsplek'

Zorg voor een rustige plek in huis waar je kind zich even kan terugtrekken zonder schermen, fel licht of harde geluiden. Denk aan een fijne stoel met een deken of een tentje op de slaapkamer.

 * Geen vragen direct na school

De overgang van de drukke klas naar huis is groot. Stel niet meteen vragen als "Hoe was je dag?" of "Wat heb je gedaan?". Laat je kind eerst even rustig iets drinken of een snack eten. Het verhaal komt later wel.

 * Gebruik fysieke ontladers

Prikkels moeten het lichaam ook weer uit. Voor het ene kind werkt bewegen heel goed (trampolinespringen, buiten rennen, fietsen), terwijl het andere kind juist rust vind in iets creatiefs (kleuren, kleien) of zintuiglijks (een warm bad, verzwaringsdeken).

 * Benoem en normaliseer de emotie

Help je kind begrijpen wat er gebeurt: "Ik zie dat je hoofd heel vol zit, dat geeft niet. We doen even rustig aan." Zo leert je kind op termijn de eigen grenzen herkennen.

Blijft je kind vastlopen?

Overprikkeling hoort er af en toe bij, maar als je merkt dat je kind dagelijks vastloopt, snel overspoeld raakt of als de sfeer in huis er erg onder lijdt, kan het fijn zijn als er iemand meekijkt.

In mijn praktijk help ik kinderen te ontdekken wat hun 'prikkelemmertje' vult en welke hulpmiddelen hen helpen om weer tot rust te komen. Zo krijgt je kind weer meer grip op zichzelf en komt de balans in het gezin terug.

Herken je dit bij jouw kind of wil je sparren over wat ik voor jullie kan betekenen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.